Adıyaman Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği

ÇIRAKLIK EĞİTİMİ

I. ÇIRAKLIK EĞİTİMİ

Aday Çırak: Çıraklığa başlama yaşını doldurmamış ve çıraklık döneminden önce kendisine işyeri ortamı tanıtılan, sanat ve mesleğin ön bilgileri verilen kişidir. (3308 sayılı kanun- madde 3/b)

Çırak: Çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişidir.
(3308 sayılı kanun- madde 3/c)

II. ADAY ÇIRAK VE ÇIRAKLARIN EĞİTİMİ
Aday çırak ve çırakların teorik ve pratik eğitimleri, birbirini tamamlayacak şekilde plânlanır ve yürütülür. Çıraklık eğitiminin amacına uygun olarak her meslek dalının özel amaçları ve bu amaçları gerçekleştirecek derslerin çeşitleri, süreleri, konuları ve uygulamada göz önünde bulundurulacak esaslar, Bakanlıkça hazırlanan çerçeve öğretim programlarında belirtilir.
Aday çırak ve çıraklar, mesleğin özelliğine göre haftada 10 saate kadar teorik eğitim görürler.
Teorik eğitim, pazar günleri dışında haftada bir gün ve çalışma saatleri içinde yapılır. Zorunlu durumlarda, iş yerinin olanak ve koşulları ile öğretmen ve usta öğretici durumu dikkate alınarak teorik eğitim yoğunlaştırılarak da uygulanabilir.
Aday çırak ve çıraklar, mesleğin özelliği dikkate alınarak hazırlanan eğitim programlarına göre yılda 11 ay süre ile pratik eğitim yaparlar. 1475 sayılı İş Kanununun 69 uncu maddesi göz önünde bulundurularak iş yerindeki çalışma saatlerine uygun olarak usta öğretici gözetiminde çalışırlar.
Çıraklık eğitimi, uygulama kapsamındaki meslek dallarında 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanların yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek meslekî eğitim ile lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra çıraklık eğitimine başlayanlar için düzenlenecek eğitim süresinin ne kadar kısaltılacağı, muaf tutulacağı dersler ve benzeri hususlarla ilgili esas ve usuller, Başkanlığın görüşü alınarak ilgili birimce belirlenir.
Ayrıca, meslekî ve teknik eğitim okul ve kurumlarında uygulanan örgün eğitim
programlarının herhangi bir kademesinden ayrılanlar ile yaygın meslekî ve teknik eğitim programlarını tamamlayarak belge veya sertifika alanlardan, kendi alanlarında çıraklık eğitimine başlayanlar için çıraklık eğitim süresi, daha önce aldığı meslekî eğitim programının içeriği ile devam
edeceği çıraklık eğitimi programının içeriği değerlendirilerek Bakanlıkça belirlenir (Meslekî ve Teknik Eğitim Yönetmeliğinin 27. Maddesi).
Çıraklık döneminde uygulanan haftalık ders dağıtımı mesleklere göre farklılık göstermektedir. Çıraklık eğitiminde genel bilgi dersleri bütün meslek dallarında ortak uygulanmaktadır.

III. ÇIRAKLIK EĞİTİMİNİN AMACI
Zorunlu temel eğitimini tamamladıktan sonra, gerçek iş ortamında fiilen çalışmak suretiyle meslek öğrenmek isteyen 15 yaş ve üzerindeki vatandaşlarımızın teorik ve pratik mesleki eğitimlerinin bir programa göre yapılmasını sağlayarak, onları ülkenin ihtiyaç duyduğu becerili işgücü haline getirmek, çıraklık eğitiminin temel amacıdır.
Çıraklık eğitimi ile ayrıca;
1. İş hayatında çalışma disiplinin sağlanması,
2. Çırak öğrencilerin sosyal güvenlik kapsamına alınması,
3. Ülke çapında mesleki standartların sağlanması,
4. İşyeri açmanın belli bir düzene bağlanması,
5. Meslek analizine dayalı olarak günümüzde geçerli mesleklerin belirlenmesi,6. Yapılan işlerin kalite ve veriminin yükselmesi,
7. Eğitimde fırsat eşitliğinin yaygınlaştırılması gibi amaçların gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir. Bu eğitimi tamamlayan vatandaşlarımız:
*İyi bir vatandaştan beklenen davranışları kazanacak,
*Çeşitli mesleklerdeki ortak iş ve işlemleri öğrenecek,
*Çalışma disiplininin anlam ve önemini kavrayacak,
*Ortak bir genel kültür edinecek,
*Çalışma hayatına uyum sağlamaya yardımcı olacak tutum ve davranışlar kazanacaklardır.
IV. 3308 SAYILI YASAYLA ÇIRAK ÖĞRENCİLERE VE İŞVERENLERE TANINAN HAKLAR VE SORUMLULUKLAR

A. ÇIRAK ÖĞRENCİLERE TANINAN HAKLAR
1. Sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmışlardır.
2. Askerlik işlemleri eğitimlerinin sonuna kadar ertelenmektedir.
3. İşyerlerinden ücret almaları sağlanmıştır.
4. Bütün öğrencilik haklarından faydalanmaktadırlar.
5. Meslekî ve Teknik Orta Öğretim ve Yüksek Öğretim Kurumlarına açık öğretime devam ederek yatay ve dikey geçiş yapabilecektir.
B. İŞVERENLERE TANINAN HAKLAR
1. Aday çırak ve çırakların sigorta primleri Devlet tarafından karşılanmaktadır.
2. İş hayatına çalışma disiplini getirilmiştir. Aday çırak ve çıraklar, sözleşme ile işyerine bağlandıkları için gelişigüzel işyeri değiştirememektedirler.
3. İşyeri açma belirli kurallara bağlanmıştır. Kanunla gelişigüzel işyeri açılması önlenmiştir.
4. Kanun kapsamına giren işyerlerinde Kanunda belirtilen sınırlar içerisinde ve Bakanlıkça tespit edilen esas ve ölçülere göre çırak, teknik ve meslek lisesi öğrencilerine beceri eğitimi yaptıran gerçek ve tüzel kişilere Gelir ve Kurumlar Vergilerinden fona ödedikleri meblağın % 50’si teşvik primi olarak fondan iade olunur (3308 -33.maddesi).
C. İŞVEREN VE VEKİLİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI
1. Aday çırak ve çırağın;
a. Millî, ahlâkî, insanî ve manevî değerlerinin geliştirilmesine yardımcı olmak,
b. Pratik eğitimini eksiksiz yapmasını sağlayarak aday çırakları çıraklığa, çırakları kalfalığa hazırlamak,
c. En iyi şekilde yetiştirilmesi için, mümkün olan özeni göstermek, bu maksatla diğer ilgililerle sıkı bir işbirliği içinde çalışmak,
d. İzin, hastalık ve diğer sebeplerle olan devamsızlığını ilgili meslekî eğitim merkezi müdürlüğüne bildirmek,
e. Pratik eğitiminden sorumlu olacak usta öğretici görevlendirmek,
f. Pratik eğitimle ilgili malzemeleri sağlamak,
g. Sözleşmesinde belirtilen şartlara uymak, ücret ve sosyal yardımlarını zamanında vermek.
2. Aday çırak ve çırağa her yıl teorik eğitimi yapıldığı zamanlar dışında bir ay ücretli izin vermek.
3. Teorik eğitime devam etmesini sağlamak için merkez müdürlüğünce belirlenecek programa uygun olarak aday çırak ve çırağa haftada bir gün ücretli izin vermek veya teorik eğitimin işyerinde yapılması halinde aday çırak ve çırağı teorik eğitim süresince ücretli izinli saymak.
4. Özel olarak aday çırağın;
a. İlgi ve istidadına uygun meslek seçimi yapmasına yardımcı olmak,
b. İş hayatı şartlarına uyumunu sağlamak ve çalışmayı sevmesine yardımcı olmak,5. Çıraklık süresini tamamlayan çırağın açılacak ilk kalfalık sınavına girmesini sağlamak.
D. ADAY ÇIRAK VE ÇIRAKLARIN GÖREV VE SORUMLULUKLARI
1. Kendisine verilen işleri dikkat ve özenle severek yapmak.
2. Pratik ve teorik eğitimine düzenli şekilde devam etmek ve sınavlarına girmek.
3. İşyerine ait olup kendisine emanet edilen ticari ve meslekî sır ve özelliklere saygı
göstermek ve bu konuları başkalarına aktarmamak.
4. İşyerine ait makine, araç ve gereçleri korumak.
5. Aday çırak ve çıraklık sözleşmesinde belirtilen hususlara uymak.
V. ÇIRAKLIK EĞİTİMİNE KATILABİLME ŞARTLARI
1. En az ilköğretim okulu mezunu (1996-1997 öğretim yılı ve daha önceki yıllarda ilkokuldan
mezun olanlar veya ortaokullardan ayrılan öğrenciler de kayıt yaptırabilir.) olmak,
2. Kanun kapsamında bulunan herhangi bir meslekte çalışıyor olmak,
3. Sağlık durumu pratik eğitimi yapacağı (çalışacağı) mesleğe uygun olmak,
4. Kayıt olduğu tarihte 18 yaşını doldurup 19 yaşından gün alan öğrenciler yukarıdaki şartlara ilave olarak;
a) Daha önce mesleki (çıraklık) eğitimden geçmemiş olmak,
b) Askerlikle ilişkisi bulunmamak, şartı ile çırak olabilirler.
VI. ÇIRAKLIK EĞİTİMİNE KAYIT İÇİN İSTENEN BELGELER
Çıraklık eğitimine kayıt işlemi için çıraklardan aşağıdaki belgeler istenir:
1. Nüfus cüzdanının aslı ve fotokopisi,
2. Öğrenim belgesinin aslı,
3. Çırağın sağlık ve fiziki durumlarının mesleğin özelliğine uygun olduğuna ilişkin resmi sağlık kurumlarından alınmış doktor raporu.
4. Çırağın yanında çalışacağı ustanın "Usta Öğreticilik" belgesinin fotokopisi (Usta öğretici belgesi bulunmaması halinde Ustalık Belgesi fotokopisi kabul edilir.).
5. 18 yaşından büyükler için askerlikle ilişkisi olmadığına dair terhis belgesi veya askerlik şubelerinden alınacak belge.
6. İkametgâh belgesi.
7. Vesikalık fotoğraf ( 4 adet)
8. Çıraklık sözleşmesi (3 nüsha). (19 Yaşından Gün Almış Olanlara Çıraklık Eğitimine Başvuru Formu)
NOT: Mesleki eğitim merkezlerinde öğrenci kayıtları her yıl Temmuz-Ağustos-Eylül ve Ocak-Şubat aylarında olmak üzere iki dönemde yapılmaktadır.
NOT: Mesleki eğitim (çıraklık eğitimi) isteğe bağlı değil, zorunlu bir eğitimdir.